Budzę się z lękiem bez powodu — dlaczego tak jest i co robić

Budzisz się — i zanim jeszcze przypomniałeś sobie o obowiązkach, w środku już ściska. Przyczyny jakby nie ma, ale ciało reaguje tak, jakby coś się stało. To częsty i dobrze opisany stan.

Dlaczego lęk jest silniejszy właśnie rano

Rano naturalnie wzrasta poziom kortyzolu — to normalna fizjologiczna reakcja przebudzenia, która pomaga organizmowi „wystartować”. U osoby z podwyższonym lękiem to pobudzenie fizjologiczne może być odczytane przez mózg nie jako sygnał budzenia, lecz jako sygnał zagrożenia. Ciało jest pobudzone — a mózg zaczyna szukać, czym to wytłumaczyć.

Właśnie dlatego wydaje się, że lęk jest „bez powodu”: najpierw pojawia się stan cielesny, a przyczyny mózg dopowiada później.

Co podtrzymuje ten cykl

• Skanowanie siebie. Po przebudzeniu człowiek sprawdza: „jak się czuję?” — a sama uwaga skierowana na lęk go nasila.
• Prognozowanie dnia. Jeszcze w łóżku mózg przewija nadchodzące trudności, podnosząc pobudzenie przed rozpoczęciem dnia.
• Niedosypianie. Brak snu obniża zdolność regulowania emocji, przez co poranny lęk staje się silniejszy.

Co pomaga

• Nie zostawać w łóżku z lękiem. Wstanie i przejście do prostej czynności fizycznej przerywa cykl skanowania siebie.
• Techniki oddechowe o równych fazach. Obniżają aktywację fizjologiczną, od której zaczyna się poranny cykl.
• Sprawdzanie myśli. Poranne prognozy są niemal zawsze bardziej pesymistyczne niż rzeczywistość — warto je zapisać i wieczorem porównać z tym, co faktycznie się wydarzyło.

Kiedy warto sięgnąć po pomoc

Jeśli poranny lęk występuje przez większość dni dłużej niż kilka tygodni, utrudnia rozpoczęcie dnia lub towarzyszą mu objawy cielesne — to powód do konsultacji.

Czy to objaw depresji? Niekoniecznie. Poranny lęk występuje przy zaburzeniach lękowych, przy depresji i jako reakcja na długotrwały stres. Określić to może wyłącznie specjalista po ocenie całości obrazu.

Dlaczego lęk słabnie bliżej południa? Jest to zgodne z dobowym rytmem kortyzolu: szczyt przypada na godziny poranne, potem poziom spada.

Zobacz też: Zaburzenia lękowe: jak CBT pomaga sobie z nimi radzić · Nie mogę zasnąć, myśli się nie wyłączają — co robić · Ciągle boję się, że coś stanie się bliskim — jak z tym żyć · Jak poznać, że czas na psychologa — 7 sygnałów

Wypróbuj bezpłatne narzędzia samosprawdzenia